ปวดเข่าแบบไหน สัญญาณของข้อเข่าเสื่อม
ข้อเข่าเสื่อมไม่ได้เริ่มจากวันที่ปวดจนเดินไม่ได้เสมอไป บางครั้งมันเริ่มจากความเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ เช่น เดินแล้วปวดเร็วขึ้น ลุกจากเก้าอี้ไม่คล่อง หรือหลังนั่งนานต้องขยับเข่าสักพักกว่าจะเดินได้เหมือนเดิม
เพราะฉะนั้น แทนที่จะดูแค่ว่า “ปวดมากไหม” ลองดูว่า ปวดตอนไหน และเข่ายังทำสิ่งเดิมได้เหมือนเดิมหรือเปล่า
ปวดเวลาเดินหรือลงน้ำหนัก
ในช่วงแรก อาการอาจเกิดเฉพาะเวลาเดินนาน ยืนนาน หรือใช้ข้อเข่ามาก พอพักแล้วรู้สึกดีขึ้น
สิ่งที่น่าสังเกตคือ ระยะทางที่เคยเดินได้เริ่มสั้นลงหรือไม่ จากที่เคยเดินต่อได้ กลายเป็นต้องหยุดพัก หรือเริ่มเลือกเดินให้น้อยลงเพราะกลัวเจ็บ
ลุกนั่งหรือขึ้นลงบันไดแล้วเริ่มลำบาก
การลุกจากเก้าอี้ ขึ้นลงบันได นั่งยอง หรืองอเข่า เป็นท่าที่ทำให้เราเห็นการเปลี่ยนแปลงของข้อได้ชัด
ถ้าจากเดิมทำได้ทันที แต่เริ่มต้องใช้มือช่วยลุก จับราว หรือหลีกเลี่ยงบางท่า นั่นอาจเป็นสัญญาณว่าการทำงานของข้อเข่าเริ่มไม่เหมือนเดิม
หลังพักแล้วเข่าฝืด
บางคนไม่ได้รู้สึก “ปวด” ชัด แต่รู้สึกตึงหรือฝืดหลังตื่นนอน หรือนั่งอยู่ในท่าเดิมนาน ๆ และต้องขยับเข่าสักพักจึงรู้สึกคล่องขึ้น
ถ้าอาการฝืดเกิดซ้ำ พร้อมกับปวดหรือการงอเหยียดที่ลดลง ควรให้ความสำคัญมากกว่าอาการเมื่อยทั่วไป
มีเสียงในเข่า แปลว่าเข่าเสื่อมหรือไม่
เสียงกรอบแกรบอย่างเดียวไม่ได้หมายความว่าเป็นข้อเข่าเสื่อม
แต่ถ้ามีเสียงร่วมกับ ปวด ฝืด บวม งอเหยียดไม่คล่อง หรือเริ่มเดินและลุกนั่งยากขึ้น อาการหลายอย่างที่เกิดพร้อมกันมีความหมายมากกว่าเสียงจากข้อเพียงอย่างเดียว
จุดที่ควรระวัง อาจไม่ใช่วันที่ปวดมากที่สุด
บางคนปวดไม่มาก แต่เริ่มปรับชีวิตตามอาการโดยไม่รู้ตัว จากเดินขึ้นบันไดกลายเป็นหาลิฟต์ จากเคยนั่งพื้นกลายเป็นเลือกเก้าอี้ หรือจากเคยเดินได้นานกลายเป็นหาที่พักเร็วขึ้น
ข้อเข่าเสื่อมจึงไม่ได้มีแค่เรื่องความปวด แต่คือความสามารถในการเคลื่อนไหวที่ค่อย ๆ เปลี่ยนไป
ปวดเข่า ไม่ได้แปลว่าเป็นข้อเข่าเสื่อมทุกคน
อาการปวดเข่าเกิดได้จากหลายส่วนของข้อ ทั้งเอ็น หมอนรองข้อ กล้ามเนื้อ การบาดเจ็บ หรือความผิดปกติอื่น
ดังนั้น ปวดเข่า ≠ ข้อเข่าเสื่อม
แต่หากอาการเกิดซ้ำต่อเนื่อง มีฝืด งอเหยียดลดลง เดินหรือลุกนั่งลำบาก และเริ่มกระทบการใช้ชีวิต ควรประเมินหาสาเหตุให้ชัด
ข้อเข่าเสื่อม ต้องผ่าตัดหรือไม่
การสงสัยหรือพบว่ามีข้อเข่าเสื่อม ยังไม่ได้หมายความว่าจะต้องผ่าตัด เพราะแนวทางดูแลขึ้นอยู่กับอาการ ความผิดปกติ และการใช้งานข้อของแต่ละคน
ขั้นต่อไปจึงควรรู้ก่อนว่า ข้อเข่าอยู่ในระดับไหน และมีทางเลือกอะไรที่เหมาะสม
📚 เข่าเสื่อม รักษาแบบไม่ผ่าตัดมีวิธีอะไรบ้าง
📚 เข่าเสื่อมแบบไหน ต้องผ่าตัด
หากอาการปวดและการเคลื่อนไหวเริ่มเปลี่ยน สามารถปรึกษา รศ.พล.อ.ท.นพ.จำรูญเกียรติ ลีลเศรษฐพร แพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อ ผู้มีความเชี่ยวชาญด้าน Hip and Knee Reconstruction ของ โรงพยาบาลเอส เฉพาะทางกระดูกสันหลังและข้อเพื่อประเมินหาสาเหตุและวางแนวทางดูแลที่เหมาะสม
