หลังการผ่าตัดกระดูกสันหลัง ควรปฏิบัติตัวอย่างไร

สิ่งที่ผู้ป่วยควรทราบ เมื่อฟื้นตัวจากการผ่าตัด 

1.ผู้ป่วยจะตื่นจากการทำผ่าตัดพร้อมมีสายต่างๆ ทั่วร่างกาย เช่น สายจากการให้น้ำเกลือ สายสวนปัสสาวะ สายระบายเลือดจากแผลผ่าตัด และสายที่ทำการบันทึกสัญญาณชีพจากอวัยวะต่างๆ 

2.ผู้ป่วยจะถูกตรวจประเมินระบบประสาททันทีหลังจากที่เริ่มตื่น เช่น ขอให้ทำการกระดกข้อเท้า กระดกนิ้วโป้งเท้า

3.สำหรับผู้ป่วยที่ไม่ต้องอยู่ ICU หลังการผ่าตัดจะถูกย้ายไปอยู่ที่ห้องพักฟื้น เพื่อสังเกตอาการประมาณ 1-2 ช.ม. 

4.สำหรับผู้ปวยที่ต้องสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด อาทิ ผู้ป่วยสูงอายุ จะได้รับคำแนะนำให้พักที่ห้องอภิบาลใกล้ชิด (ICU) 1 วันก่อนย้ายไปห้องพักผู้ป่วยปกติ 

5.ในการผ่าตัดทางกระดูกสันหลังบางเทคนิควิธีอาจจำเป็นต้องงดน้ำงดอาหารต่อไปอีกระยะหนึ่ง แต่ผู้ป่วยทั่วไปจะได้รับอนุญาตให้รับประทานอาหารอ่อนได้ใน 24 ชั่วโมง 

6.เมื่อมีการปวดแผลผ่าตัด ควรแจ้งพยาบาลเพื่อรับยาระงับปวด อาการปวดจะลดลงอย่างมากเมื่อผ่านไป 2-3 วัน 

7.ผู้ป่วยที่ได้รับการดมยาสลบ และใส่ท่อช่วยหายใจอาจมีอาการเจ็บคอ ปากแห้ง หรือมีอาการคลื่นไส้อาเจียนหลังผ่าตัดได้ 

8.ผู้ป่วยที่ได้รับการฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลัง หรือฉีดยาชาบริเวณเส้นประสาท ยาชาอาจยังไม่หมดฤทธิ์ทันที ควรระมัดระวังการกระแทก หรือโดนของร้อนจัด เย็นจัดบริเวณที่ยังชาอยู่ 

9.หลังผ่าตัดหากปัสสาวะไม่ออก ให้แจ้งแพทย์ หรือพยาบาลซึ่งอาจจำเป็นต้องสวนปัสสาวะทิ้งเป็นการชั่วคราว 

 

กี่วันหลังผ่าตัดจึงสามารถจะลุกขึ้นเดินได้ ?

โดยทั่วไปผู้ป่วยจะลุกยืน และฝึกเดินในวันที่ 2 หรือ 3 พร้อมกับการถอดสายสวนปัสสาวะ และสายระบายเลือดออก อย่างไรก็ตาม แพทย์จะพิจารณาให้เหมาะสมกับผู้ป่วยเป็นกรณีไป 

 

เมื่อไหร่แผลจะถูกน้ำได้ ?

แผลจะถูกน้ำได้เมื่อแผลหายสนิทดี อาจใช้เวลาประมาณ 2 สัปดาห์ (หรือ 10-14 วัน) แพทย์จะพิจารณาจากแผล และแจ้งให้ทราบอีกครั้งก่อนกลับบ้าน 

 

ทำไมบางคนแผลหายช้า ? 

การหายของแผลขึ้นกับขนาด ความลึก ตำแหน่ง ตลอดจนการไหลเวียนโลหิตในบริเวณแผล นอกจากนี้ความแข็งแรงของผู้ป่วย อายุ และภาวะทางโภชนาการโรคประจำตัวบางอย่างจะมีผลทำให้แผลหายช้า เช่น โรคเบาหวาน 

 

 

ต้องตัดไหมหรือไม่ ? 

ขึ้นกับชนิดของไหมที่ศัลยแพทย์ได้เย็บไว้ ซึ่งมีทั้งชนิดไหมละลาย และไหมไม่ละลาย โดยแพทย์จะแจ้งให้ท่านทราบ ทั่วไปจะตัดไหมหลังผ่าตัด 10-14 วัน ยกเว้นถ้าเย็บด้วยไหมละลายในชั้นใต้ผิวหนังก็ไม่ต้องตัดไหม 

 

จะต้องกลับมาพบแพทย์ครั้งแรกหลังจากออกจากโรงพยาบาลกี่วัน ? 

ขึ้นอยู่กับแพทย์พิจารณาผู้ป่วยแต่ละราย โดยทั่วไปจะประมาณ 1 สัปดาห์ 

 

หากแผลหายไม่ปกติจะมีอาการอย่างไร ? 

หากแผลมีอาการปวดไม่ลดลงตามเวลาที่ผ่านไป บวม แดงร้อน หรือมีไข้ หรืออาจมีสารคัดหลั่งออกมาจากแผล ปวดหลังมากผิดปกติ ควรรีบกลับมาพบแพทย์ 

 

หลังผ่าตัดต้องใส่อุปกรณ์พยุงกระดูกสันหลังส่วนคอ และหลัง นานเท่าไหร่ 

การรักษาแบบเลเซอร์หรือการรักษาที่ไม่มีแผลเปิด ไม่จำเป็นต้องใส่ Support ส่วนการผ่าตัดกระดูกสันหลังบางชนิดเช่น เจาะรูส่องกล้อง Full Endo TLIF อาจจะจำเป็นต้องใส่อุปกรณ์พยุงกระดูกสันหลัง ซึ่งโดยทั่วไปจะได้รับคำแนะนำให้ใส่ไว้ 1-2 เดือนหรือตามคำแนะนำของแพทย์ 

 

ต้องพักฟื้นกี่วัน ? จึงสามารถกลับไปทำงานได้ 

ผู้ป่วยส่วนมากจะรู้สึกสบายขึ้นมากใน 2-3 สัปดาห์ และสามารถกลับไปทำงานได้ตามปกติ แต่ในบางรายอาจต้องใช้เวลา 4-8 สัปดาห์ กว่าที่จะสามารถไปทำงานได้ ทั้งนี้ขึ้นกับความแข็งแรงของร่างกายผู้ป่วย ลักษณะของงานที่ทำ และชนิดของการผ่าตัด 

 

กิจกรรมในช่วงแรกหลังจากกลับบ้าน สำหรับการผ่าตัดกระดูกสันหลังส่วนคอและเอวทั่วไป  

สัปดาห์ที่ 1-2 

• ทำกิจวัตรประจำวันได้ปกติ (ทั้งนี้ ให้แพทย์เป็นผู้พิจารณาความเหมาะสม) 

• เดินในบริเวณบ้านทุกวันบ่อยเท่าที่จะทำได้ เพิ่มระยะทาง และเวลาขึ้นวันละน้อย โดยไม่ลืมสวมอุปกรณ์พยุงหลังหรือคอ และใช้ไม้เท้า 

• ไม่ควรนั่งนานเกิน 20 นาที 

• ขึ้นลงบันใด ต้องเกาะราวบันไดเสมอ 

• รับประทานยาตามแพทย์สั่ง 

• ดูแลแผลตามที่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์ 

• ยกของได้บ้างที่หนักไม่เกิน 2 กิโลกรัม 

• ผู้ป่วยที่ฟื้นตัวเร็วไม่มีอาการปวดแล้ว จะสามารถขับรถระยะทางใกล้ๆ ได้ แพทย์อาจนัดให้ท่านกลับมาพบ เพื่อตรวจประเมินหลังผ่าตัด 

สัปดาห์ที่สาม 

• ยังคงต้องฝึกเดินพร้อมกับเพิ่มระยะทาง และเวลาเดินให้มากขึ้น 

• ทำงานบ้านเล็กๆ น้อยๆ ได้ 

• ยกของหนักได้ไม่เกิน 5 กิโลกรัม 

• ผู้ป่วยที่อายุไม่มาก ร่างกายฟื้นตัวเร็ว อาจไม่ต้องใช้ไม้เท้าในการเดิน สวมอุปกรณ์พยุงตามคำแนะนำของแพทย์ 

สัปดาห์ที่สี่ 

• การเดินจะทำได้มากขึ้น และไกลขึ้น 

• อาจเริ่มออกกำลังกายเบาๆ ทำงานบ้านได้เพิ่มขึ้น 

• สามารถขับรถได้ไกลขึ้น 

• สามารถเดินได้โดยไม่ต้องใช้ไม้เท้า ใช้อุปกรณ์พยุงหลัง หรือคอ ตามที่แพทย์แนะนำ 

 

ในเดือนที่สอง และสามหลังผ่าตัด 

จะสามารถเพิ่มกิจกรรมได้ เช่น ว่ายน้ำ ถีบจักรยานอยู่กับที่ และออกกำลังกายที่ไม่หักโหม อย่างไรก็ตาม อาการตึงหลังอาจยังคงมีอยู่ไปจนระยะเวลา 3-5 เดือนจึงค่อยดีขึ้น คำแนะนำนี้สำหรับการผ่าตัดกระดูกสันหลังทั่วไป แต่อย่างไรก็ตาม การผ่าตัดบางประเภทมีคำแนะนำที่แตกต่างกว่านี้ โดยศัลยแพทย์จะประเมินจากสภาพโดยรวมของผู้ป่วย และชนิดของการผ่าตัดเป็นรายๆไป ให้ยึดถือปฏิบัติตามที่แพทย์ผู้ผ่าตัดแนะนำเป็นหลัก แพทย์จะนัดกลับมาตรวจประเมินเป็นระยะๆ ท่านจึงควรปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด 

 

 

กิจกรรมที่ควรทำ และควรเว้นหลังการผ่าตัด 

กิจกรรมที่ต้องงด 

• กิจกรรมที่ต้องก้มตัวสุด หรือแอ่นหลังสุดเป็นประจำ 

• ไม่ยกของหนักเกิน 5 กิโลกรัม 

• ก้มหลังยกของ ก้มหลังเก็บของให้ใช้วิธีย่อเข่าแทน 

• ไม่นั่งท่าใดท่าหนึ่งนานเกิน 2 ชั่วโมง 

• งดการนั่งพับเพียบ 

• ไม่ควรอยู่ในที่ซึ่งมีการสั่นสะเทือน 

• ไม่ทำกิจกรรมที่มีแรงกระแทกที่หลัง 

 

กิจกรรมที่ควรทำ 

• เดินออกกำลังกาย โดยเพิ่มระยะการเดินขึ้นในแต่ละวัน 

• สวมรองเท้าที่มีส้นนุ่มรองรับการกระแทกเมื่อเดิน หรือออกกำลังกาย 

• เมื่อแผลหายดีแล้วแต่ยังมีอาการหลังตึง ให้ออกกำลังกายด้วยการว่ายน้ำ เพื่อยึดและเสริมสร้างกล้ามเนื้อ 

 

ขับรถระยะทางไกลได้หรือไม่ ? 

ท่านสามารถขับรถได้เมื่ออาการปวดของท่านทุเลาลง โดยทั่วไปผู้ป่วยจะขับรถได้หลังผ่าตัดประมาณ 2 สัปดาห์ และจะสามารถขับรถได้ไกลขึ้นเมื่อผ่านไป 2-3 เดือน ควรหลีกเลี่ยงการขับรถต่อเนื่องระยะทางยาว หากจำเป็นต้องพักร่างกายควรเปลี่ยนอิริยาบถเป็นระยะๆ ทุก 1-2 ชั่วโมง 

 

นั่งรถ-เดินทางไกล ควรทำอย่างไร ? 

เมื่อต้องนั่งรถเดินทางไกล ควรปรับพนักพิงให้เอียงลงมากกว่าปกติ เพื่อถ่ายน้ำหนักไปยังแผ่นหลัง และพักเปลี่ยนท่าทางเป็นระยะๆ