ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมบางส่วน (UKA) ทางเลือกแผลเล็ก สำหรับข้อเข่าเสื่อมที่ยังไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนทั้งข้อ

อาการปวดเข่าจากข้อเข่าเสื่อมอาจเริ่มจากความรู้สึกตึง ๆ เดินแล้วไม่คล่อง หรือขึ้นลงบันไดลำบาก หลายคนคิดว่าเป็นเรื่องธรรมดาของอายุ จึงเลือกทานยา ทำกายภาพ หรือฉีดยาเข้าข้อก่อน ซึ่งเป็นแนวทางที่ถูกต้องในระยะแรก แต่หากอาการยังไม่ดีขึ้น และเริ่มรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน การพบแพทย์เฉพาะทางตั้งแต่ระยะต้น ๆ อาจทำให้คุณมีทางเลือกมากกว่าที่คิด

 

ความจริงที่หลายคนไม่ทราบคือ ข้อเข่าเสื่อมจากการใช้งานตามวัยมากกว่า 90% มักเริ่มเสื่อมเพียงด้านเดียว โดยเฉพาะด้านในของข้อเข่า ในกรณีเช่นนี้ ผู้ป่วยจำนวนมากยังไม่จำเป็นต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมทั้งข้อ แต่สามารถพิจารณาการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมบางส่วน หรือที่เรียกว่า Unicompartment Knee Arthroplasty (UKA) ซึ่งเป็นการเปลี่ยนเฉพาะส่วนที่สึกหรอ และเก็บโครงสร้างที่ยังดีไว้ให้มากที่สุด

 

UKA คืออะไร? แตกต่างจากการเปลี่ยนข้อเข่าทั้งข้ออย่างไร 

การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมบางส่วน (UKA) คือการผ่าตัดเปลี่ยนเฉพาะ “ช่องข้อ” (Compartment) ที่เสื่อม เช่น ด้านใน (Medial) หรือด้านนอก (Lateral) เพียงด้านเดียว โดยยังคงเก็บผิวข้อ กระดูกอ่อน และเส้นเอ็นสำคัญที่ยังแข็งแรงไว้ ต่างจากการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าทั้งข้อ (Total Knee Arthroplasty – TKA) ซึ่งจะเปลี่ยนพื้นผิวข้อทั้งหมด แล้วแทนที่ด้วยวัสดุข้อเข่าเทียมที่ออกแบบให้ทำงานร่วมกับข้อเดิมอย่างสมดุล ผลลัพธ์คือการเคลื่อนไหวที่ใกล้เคียงธรรมชาติ และความรู้สึกของข้อเข่าที่ “เป็นของตัวเอง” มากกว่าการเปลี่ยนทั้งข้อ 

จุดเด่นสำคัญของการผ่าตัดวิธีนี้คือเป็นการผ่าตัดแบบแผลเล็ก หรือ Minimally Invasive Surgery ซึ่งมีข้อดีหลายประการ ได้แก่ 

• แผลผ่าตัดขนาดเล็กกว่าการเปลี่ยนทั้งข้อ 

• รบกวนกล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อรอบข้อเข่าน้อย 

• เสียเลือดน้อย 

• อาการปวดหลังผ่าตัดลดลง 

• ฟื้นตัวได้เร็วกว่า 

ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถลงน้ำหนักเดินได้ภายใน 1–2 วัน และกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้เร็วกว่าเมื่อเทียบกับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าทั้งหมด 

อย่างไรก็ตาม วิธีนี้ไม่ได้เหมาะกับทุกคน การผ่าตัด UKA เหมาะกับผู้ที่ข้อเข่าเสื่อมเพียงด้านเดียว โรคอยู่ในระยะกลาง ขาโก่งไม่มาก และยังสามารถงอเหยียดเข่าได้ดี หากข้อเสื่อมรุนแรงทั้งข้อ มีความผิดรูปมาก หรือมีโรคกระดูกบางชนิดร่วมด้วย อาจจำเป็นต้องพิจารณาวิธีอื่นแทน ดังนั้น การประเมินโดยแพทย์เฉพาะทางจึงเป็นขั้นตอนสำคัญในการเลือกแนวทางที่เหมาะสมที่สุดสำหรับแต่ละคน

 

 

UKA เหมาะกับใคร? 

การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมบางส่วน เหมาะกับผู้ที่มีลักษณะดังต่อไปนี้ 

• ข้อเข่าเสื่อมเฉพาะด้านเดียว 

• โรคอยู่ในระยะกลาง 

• ขาโก่งไม่มาก 

• ยังสามารถงอเหยียดเข่าได้ดี 

• ไม่มีโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์รุนแรง 

ทั้งนี้ ผู้ป่วยไม่สามารถทราบได้ด้วยตนเองว่าข้อเข่าเสื่อมด้านเดียวหรือทั้งข้อ จำเป็นต้องได้รับการตรวจวินิจฉัยด้วยเอกซเรย์และการประเมินโดยแพทย์เฉพาะทาง 

 

📚เช็กอาการปวดเข่าระดับไหนต้องรักษา

 

แม้จะเป็นการผ่าตัดแผลเล็ก แต่ UKA มีความละเอียดและซับซ้อนกว่าการเปลี่ยนข้อเข่าทั้งข้อ เพราะพื้นที่ผ่าตัดมีขนาดจำกัดและต้องวางตำแหน่งข้อเข่าเทียมอย่างแม่นยำ หากตำแหน่งคลาดเคลื่อนเพียงเล็กน้อย อาจส่งผลต่อสมดุลข้อและอายุการใช้งานในระยะยาวได้ ความเชี่ยวชาญของศัลยแพทย์และประสบการณ์ในการทำ UKA จำนวนมากจึงเป็นปัจจัยสำคัญที่กำหนดผลลัพธ์ของการรักษา

 

ทำไมความเชี่ยวชาญของแพทย์จึงสำคัญในการผ่าตัด UKA? 

การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมบางส่วน (UKA) เป็นเทคนิคที่มีความละเอียดสูงกว่าการเปลี่ยนข้อเข่าทั้งข้อ เนื่องจากพื้นที่ผ่าตัดมีขนาดเล็ก และต้องวางตำแหน่งข้อเข่าเทียมอย่างแม่นยำในระดับมิลลิเมตร เพื่อให้สมดุลของข้อเข่ายังคงใกล้เคียงธรรมชาติที่สุด ดังนั้น ปัจจัยต่อไปนี้จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง: 

• ทีมแพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อโดยตรง ที่มีความชำนาญด้านการผ่าตัดข้อเข่าแบบแผลเล็ก 

• ประสบการณ์แพทย์ ซึ่งสัมพันธ์กับความแม่นยำและอัตราภาวะแทรกซ้อนที่ต่ำกว่า 

• ความเข้าใจเชิงลึกด้านกายวิภาคและการจัดแนว เพื่อให้ข้อเข่าเทียมทำงานได้อย่างสมดุลในระยะยาว 

• เครื่องมือและเทคโนโลยีที่ครบครัน รองรับการผ่าตัดแบบ Minimally Invasive Surgery  

โรงพยาบาลเอส เฉพาะทางกระดูกสันหลังและข้อ การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมบางส่วนดำเนินการโดยทีมแพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อที่มีประสบการณ์ตรงด้านข้อเข่า พร้อมเครื่องมือและระบบห้องผ่าตัดที่ออกแบบรองรับการผ่าตัดแบบแผลเล็กโดยเฉพาะ แนวทางการรักษามุ่งเน้นความแม่นยำ ความปลอดภัย และผลลัพธ์ระยะยาว เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถกลับไปใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจ ไม่ใช่เพียงแค่หายปวดในวันนี้ แต่ใช้งานได้ดีไปอีกหลายปีข้างหน้า

 

หากข้อเข่ายังเสื่อมไม่ทั้งข้อ UKA อาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมกว่า 

การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมบางส่วน (UKA) เป็นทางเลือกสำหรับผู้ที่มีข้อเข่าเสื่อมด้านเดียว และต้องการการรักษาแบบแผลเล็ก ฟื้นตัวไว และคงความเป็นธรรมชาติของข้อเข่าไว้ให้มากที่สุด 

อย่างไรก็ตาม การตัดสินใจควรอยู่บนพื้นฐานของการตรวจประเมินอย่างละเอียดโดยแพทย์เฉพาะทาง 

 

หากคุณมีอาการปวดเข่าเรื้อรัง เดินลำบาก ขึ้นลงบันไดไม่สะดวก หรือเข่าเริ่มโก่ง และการรักษาแบบไม่ผ่าตัดไม่ได้ผล การเข้ามารับการตรวจประเมินโดยแพทย์เฉพาะทางตั้งแต่เนิ่น ๆ เป็นสิ่งสำคัญ เพราะแพทย์จะเป็นผู้วินิจฉัยอย่างละเอียดว่าข้อเข่าของคุณเสื่อมมากน้อยเพียงใด และเหมาะสมกับการผ่าตัดแบบแผลเล็กอย่าง UKA หรือไม่ ก่อนที่โรคจะลุกลามจนต้องเปลี่ยนทั้งข้อโดยไม่จำเป็น