รักษาหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท โรคยอดฮิตของคนปวดหลัง
หากคุณมีอาการปวดหลัง ตึงหลัง ขาชา เดินลำบาก อาการที่นึกถึงอาจเป็น “กระดูกทับเส้น” แต่ในความเป็นจริง สาเหตุที่แท้จริงคือ “หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท” (Herniated Nucleus Pulposus) ซึ่งต่างจากโรคกระดูกทับเส้นประสาท
หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทเกิดขึ้นได้อย่างไร?
หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทเกิดขึ้นจากหลายสาเหตุ เช่น หมอนรองกระดูกเสื่อมจากการใช้งานมาเป็นเวลานาน อายุที่เพิ่มขึ้น พฤติกรรมการใช้ชีวิต และอุบัติเหตุที่กระทบกระเทือนต่อกระดูกสันหลัง ทำให้นํ้าในหมอนกระดูกสันหลังแตกและเคลื่อนออกมากดเบียดเส้นประสาท ส่งผลให้มีอาการปวดชาหรือแขน-ขาอ่อนแรง
ส่วนประกอบของหมอนรองกระดูกสันหลัง
1.Nucleus pulposus: สารนํ้าลักษณะคล้ายเจลลี่ในแกนกลางของหมอนรองกระดูก มีหน้าที่ดูดซับแรงกระแทกและกระจายแรงของนํ้าหนักตัวที่ส่งผ่านมายังกระดูกสันหลังแต่ละข้อ
2.Annulus fibrosus: เส้นเอ็นก่อตัวเป็นชั้นๆ ห่อหุ้ม Nucleus pulposus มีหน้าที่ให้ข้อต่อระหว่างกระดูกสันหลังมีความมั่นคงแข็งแรง ป้องกันไม่ให้สารนํ้าใน Nucleus pulposus ปลิ้นออกมาภายนอก
กลไกการเกิดหมอนรองกระดูกสันหลังทับเส้นประสาท
เกิดจากการเสื่อมของ Annulus fibrosus จากการทำงานที่ส่งผลต่อกระดูกสันหลังโดยตรง เช่น การก้มหลังยกของหนัก, การขับรถนาน, การทำกิจกรรมที่ต้องก้มๆ เงยๆ หลังเป็นประจำ, อุบัติเหตุที่กระทบกระเทือนต่อกระดูกสันหลัง การก้มหลังพร้อมบิดตัว ซึ่งกิจกรรมเหล่านี้เพิ่มแรงเครียดต่อ Annulus fibrosus อย่างมากจนทำให้เกิดการฉีกขาด สารนํ้าใน Nucleus pulposus จึงดัน Annulus fibrosus ออกมาทางด้านหลัง ทำให้สารนํ้าออกมากดทับเส้นประสาทที่อยู่ด้านหลังหมอนรองกระดูก จนเกิดอาการปวดหลัง ชาขา หรืออาการผิดปกติต่างๆ
ระดับความรุนแรงของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท
1.Bulging disc: หมอนรองกระดูกเคลื่อนมาทางด้านหลังไม่เกิน 3 มิลลิเมตร และ Annulus fibrosus ยังปกติ
2.Protrusion: หมอนรองกระดูกเคลื่อนมาทางด้านหลังมากกว่า 4 มิลลิเมตร และสารนํ้าอยู่ชิดกับขอบนอกของ Annulus fibrosus แต่ยังไม่ทะลุออกมา ผู้ป่วยเริ่มมีอาการปวดหลัง ขาชาเป็นๆ หายๆ
3.Extrusion: หมอนรองกระดูกเคลื่อนมาทางด้านหลังมากกว่า 8 มิลลิเมตร และมีสารนํ้าภายในหมอนรองทะลุออกมาจาก Annulus fibrosus แต่ยังคงมีการเชื่อมติดกันอยู่ ผู้ป่วยจะมีอาการปวดคงที่ ขาชาตลอดเวลา
4.Sequestration: หมอนรองกระดูกเคลื่อนออกมาจาก Annulus fibrosus เต็มที่ และไม่มีการเชื่อมติดกันของหมอนรองกระดูกที่ออกมากับที่อยู่ภายใน ระยะนี้ถือว่าร้ายแรงที่สุด ผู้ป่วยมักเข้ารับการผ่าตัดในระยะนี้เพราะทนอาการปวดไม่ไหว
ผลกระทบที่ตามมาหลังหมอนรองกระดูกเสื่อม
เมื่อสารนํ้าภายในหมอนรองกระดูกปลิ้นออกมาภายนอกหรือสูญหายไปบางส่วน หมอนรองกระดูกสันหลังจะตีบแคบลงเรื่อยๆ ทำให้เกิดโรคกระดูกสันหลังเสื่อม เพราะข้อต่อ facet joint ภายในกระดูกสันหลังต้องแบกรับนํ้าหนักที่มากขึ้นจนเกิดการเสื่อมขึ้น ผู้ป่วยจะมีอาการปวดตึงหลัง รู้สึกหลังขัดๆ เมื่อต้องก้มหรือแอ่นหลัง
อาการกระดูกทับเส้นหรือหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท
อาการกระดูกทับเส้นหรือหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทนอกจากจะมีอาการชาขาแล้วยังมีอาการปวดหลังด้วย มี 2 ประเด็นคือ:
1. มีภาวะกระดูกสันหลังเสื่อมทำให้ข้อต่อ facet อักเสบจนเกิดอาการปวดหลัง
2. หมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อนทับเส้นประสาทแขนงใหญ่ที่อยู่กลางกระดูกสันหลัง ซึ่งมีความเสี่ยงที่จะเป็นอัมพาต
