รักษาหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท โรคยอดฮิตของคนปวดหลัง
หากคุณมีอาการปวดหลัง ปวดคอ ชา หรือปวดร้าวไปตามแขนและขา คุณอาจกำลังมีปัญหา “กระดูกทับเส้น” ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการกดทับหรือระคายเคืองเส้นประสาทจากความผิดปกติของหมอนรองกระดูก ซึ่งจะทำให้การใช้ชีวิตประจำวันยากขึ้น
การทำความเข้าใจว่า กระดูกทับเส้นเกิดจากอะไร ลักษณะอาการของกระดูกทับเส้นเป็นอย่างไร รวมถึงรู้ระดับความรุนแรงของกระดูกทับเส้น จะช่วยให้การรักษาอาการปวดเหล่านี้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
Key Takeaways
- กระดูกทับเส้นเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น หมอนรองกระดูกเสื่อม อุบัติเหตุ หรือการใช้งานกระดูกสันหลังที่ไม่เหมาะสม
- อาการกระดูกทับเส้นประสาทที่พบได้บ่อย ได้แก่ ปวดหลังหรือคอ ปวดร้าว ชา และกล้ามเนื้ออ่อนแรง โดยความรุนแรงขึ้นอยู่กับตำแหน่งและระดับการกดทับเส้นประสาท
- การวินิจฉัยกระดูกทับเส้นมักเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกาย โดยแพทย์อาจพิจารณาตรวจหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทด้วย MRI เพื่อประเมินหมอนรองกระดูกและเส้นประสาท
- แนวทางรักษามีหลายวิธี ตั้งแต่การใช้ยา กายภาพบำบัด การปรับพฤติกรรม การฉีดยาลดการอักเสบ ไปจนถึงการผ่าตัด โดยจะพิจารณาตามอาการและความรุนแรงของผู้ป่วยแต่ละราย
- หากมีอาการปวด ชา หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงมากขึ้น รวมถึงมีความผิดปกติในการควบคุมการขับถ่าย ควรพบแพทย์เพื่อประเมินอาการโดยเร็วที่สุด
สารบัญบทความ
- หมอนรองกระดูกทับเส้น คืออะไร?
- หมอนรองกระดูกทับเส้นเกิดขึ้นได้อย่างไร?
- ความรุนแรงของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทมีกี่ระดับ?
- อาการหมอนรองกระดูกทับเส้นเป็นอย่างไรบ้าง?
- ใครบ้างที่เสี่ยงเป็นหมอนรองกระดูกทับเส้น?
- แพทย์วินิจฉัยหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทอย่างไร?
- วิธีการลดปวดจากอาการกระดูกทับเส้นง่าย ๆ ทำอย่างไรบ้าง?
- หากอาการกระดูกทับเส้นไม่ดีขึ้น จะรักษาอย่างไร?
- ดูแลตัวเองและป้องกันหมอนรองกระดูกทับเส้นไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำอย่างไรบ้าง?
- กระดูกทับเส้น รู้ทันอาการ เลือกแนวทางรักษาที่เหมาะสมได้ที่ โรงพยาบาลเอส สไปน์ แอนด์ จอยท์
- คำถามที่พบบ่อย (FAQs)
หมอนรองกระดูกทับเส้น คืออะไร?
หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท หรือที่เรียกสั้น ๆ กันว่า กระดูกทับเส้น คือ ภาวะที่หมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อนหรือโป่งออกมากดหรือระคายเคืองเส้นประสาทบริเวณใกล้เคียงจนเกิดอาการปวด ชา หรือปวดร้าวตามแนวเส้นประสาท ซึ่งความรุนแรงของอาการขึ้นอยู่กับตำแหน่งและระดับการกดทับเส้นประสาทของผู้ป่วยแต่ละราย
หมอนรองกระดูกทับเส้นเกิดขึ้นได้อย่างไร?
หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย โดยสาเหตุที่พบได้บ่อยของภาวะกระดูกทับเส้นและหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท ได้แก่
- ความเสื่อมของหมอนรองกระดูกตามอายุ: เมื่ออายุมากขึ้น หมอนรองกระดูกจะสูญเสียน้ำและความยืดหยุ่น ทำให้มีโอกาสหมอนรองกระดูกปลิ้นออกมาทับเส้นประสาทได้
- อุบัติเหตุหรือแรงกระแทกที่กระดูกสันหลัง: การหกล้ม รถชน หรือการได้รับแรงกระแทกรุนแรง อาจทำให้หมอนกระดูกหรือหมอนรองกระดูกเคลื่อนหรือเกิดความเสียหายได้
- พฤติกรรมใช้งานหลังผิดวิธีสะสมนาน: เช่น การนั่งทำงานนาน ๆ การยกของหนักผิดท่า หรือการก้มและบิดตัวซ้ำ ๆ อาจเพิ่มแรงกดต่อหมอนรองกระดูก
- น้ำหนักตัวเกิน: น้ำหนักตัวที่มากขึ้นจะทำให้กระดูกสันหลังต้องรับแรงมากขึ้น โดยเฉพาะบริเวณหลังส่วนล่าง จึงอาจเพิ่มภาระต่อหมอนรองกระดูกและทำให้กระดูกทับเส้นได้
ความรุนแรงของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทมีกี่ระดับ?
ความรุนแรงของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทแบ่งได้เป็น 4 ระดับ ตามลักษณะการเคลื่อนของหมอนรองกระดูก โดยแต่ละระดับอาจส่งผลต่ออาการของกระดูกทับเส้นแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและระดับการกดทับเส้น ดังนี้
- Bulging Disc: หมอนรองกระดูกโป่งออก โดยวงแหวนหุ้มหมอนรองกระดูก (Annulus Fibrosus) ยังไม่ฉีกขาด อาจยังไม่มีอาการกระดูกทับเส้นประสาทหรือเริ่มมีอาการปวด
- Protrusion: หมอนรองกระดูกโป่งออกมากขึ้น แต่ยังไม่ทะลุผ่านวงแหวนหุ้มหมอนรองกระดูก อาจเริ่มมีอาการปวด ชา หรือปวดร้าวตามแนวเส้นประสาท ปวดหลังร้าวลงขา
- Extrusion: เนื้อหมอนรองกระดูกเคลื่อนทะลุผ่านวงแหวนหุ้มออกมา แต่ยังเชื่อมต่อกับหมอนรองกระดูกเดิม อาจมีอาการปวด ชา หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงชัดเจนขึ้น
- Sequestration: เนื้อหมอนรองกระดูกที่เคลื่อนออกมาแยกขาดจากส่วนเดิมอย่างสมบูรณ์ อาจกดทับเส้นประสาทมากขึ้นและจำเป็นต้องได้รับการประเมินจากแพทย์เพื่อวางแผนการรักษา
เมื่อหมอนรองกระดูกปลิ้นออกมาหรือสูญเสียสารน้ำ หมอนรองกระดูกจะตีบแคบลง ทำให้ข้อต่อกระดูกสันหลังรับน้ำหนักมากขึ้นและเสื่อมลงตามมา อาจมีอาการปวดตึงหรือหลังขัดเมื่อต้องก้มหรือแอ่นหลังได้
อาการหมอนรองกระดูกทับเส้นเป็นอย่างไรบ้าง?
หมอนรองกระดูกทับเส้นอาการจะแตกต่างกันไปตามตำแหน่งและระดับการกดทับเส้นประสาท โดยอาการที่พบได้บ่อยของกระดูกทับเส้นหรือหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท มีดังนี้
- ปวดหลังหรือคอ: อาจปวดบริเวณกระดูกสันหลังส่วนที่มีความผิดปกติ และปวดมากขึ้นเมื่อขยับตัว
- ปวดร้าวตามแนวเส้นประสาท: อาการปวดอาจร้าวจากหลังหรือสะโพกลงไปที่ขา หรือจากคอไปยังแขนและมือ บางรายอาจมีอาการปวดเข่าหรือปวดไปจนถึงปลายเท้าได้
- ชาหรือรู้สึกเสียวในเข่า: มักเกิดตามแนวเส้นประสาทที่ถูกกดทับ เช่น ขา แขน มือ หรือนิ้ว
- กล้ามเนื้ออ่อนแรง: หากเส้นประสาทถูกกดทับมากขึ้น อาจทำให้กล้ามเนื้อบริเวณแขนหรือขาอ่อนแรง และเคลื่อนไหวได้ไม่ถนัด
- อาการผิดปกติในการควบคุมการขับถ่าย: รู้สึกชาบริเวณรอบก้นหรืออวัยวะเพศ ทำให้การควบคุมการขับถ่ายผิดปกติ อาการนี้อาจเป็นสัญญาณของการเป็นหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทอย่างรุนแรงได้
ใครบ้างที่เสี่ยงเป็นหมอนรองกระดูกทับเส้น?
ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงบางอย่างอาจมีโอกาสเกิดหมอนรองกระดูกทับเส้นได้มากกว่าคนทั่วไป โดยเฉพาะผู้ที่มีพฤติกรรมเพิ่มแรงกดต่อกระดูกสันหลังหรือใช้งานหลังอย่างต่อเนื่อง ซึ่งกลุ่มที่ควรสังเกตตัวเอง มีดังนี้
- ผู้สูงอายุ: ความเสื่อมของหมอนรองกระดูกตามวัยทำให้ความยืดหยุ่นลดลงและเกิดการโป่งหรือเคลื่อนได้ง่ายขึ้น
- ผู้ที่ต้องนั่งหรือยืนเป็นเวลานาน: การอยู่ในท่าเดิมต่อเนื่องจะเพิ่มแรงกดต่อกระดูกสันหลังและเพิ่มความเสี่ยงของกระดูกทับเส้นได้
- ผู้ที่ยกของหนักหรือใช้หลังผิดท่าเป็นประจำ: การยกของหนัก การก้ม หรือบิดตัวผิดท่า อาจเพิ่มแรงดันต่อหมอนรองกระดูก
- ผู้ที่มีน้ำหนักตัวเกิน: น้ำหนักตัวที่มากขึ้นจะทำให้กระดูกสันหลังต้องรับแรงมากขึ้น โดยเฉพาะบริเวณหลังส่วนล่าง
- ผู้ที่เคยได้รับอุบัติเหตุบริเวณกระดูกสันหลัง: แรงกระแทกอาจทำให้หมอนรองกระดูกได้รับความเสียหายและเคลื่อนออกมาจนเกิดกระดูกสันหลังทับเส้นประสาทได้
- ผู้ที่สูบบุหรี่: สารในบุหรี่อาจส่งผลต่อการไหลเวียนเลือดและการเสื่อมของหมอนรองกระดูก ทำให้เกิดความเสี่ยงกระดูกทับเส้นเพิ่มขึ้นได้
แพทย์วินิจฉัยหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทอย่างไร?
แพทย์จะวินิจฉัยหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทจากการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และประเมินอาการทางระบบประสาท เพื่อดูตำแหน่งและระดับการกดทับเส้นประสาท จากนั้นอาจพิจารณาการใช้เทคโนโลยีช่วยวินิจฉัยเพิ่มเติม เช่น การตรวจ MRI กระดูกสันหลัง (Magnetic Resonance Imaging) เพื่อดูหมอนรองกระดูกและเส้นประสาทอย่างละเอียด ซึ่งจะช่วยให้วางแผนรักษากระดูกทับเส้นหรือหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทได้อย่างเหมาะสม
ฉีดซีเมนต์ (Cement) วิธีการรักษาภาวะกระดูกสันหลังหัก ทรุด หรือยุบตัว ศึกษารายละเอียดและราคาได้ที่นี่ : ฉีดซีเมนต์ กระดูกสันหลัง ราคาเท่าไร?
วิธีการลดปวดจากอาการกระดูกทับเส้นง่าย ๆ ทำอย่างไรบ้าง?
อาการปวดจากกระดูกทับเส้นสามารถบรรเทาได้ด้วยการปรับท่าทางและการเคลื่อนไหวที่เหมาะสม แต่ควรเลือกวิธีให้สอดคล้องกับสาเหตุและอาการกระดูกทับเส้นของแต่ละคน โดยมีแนวทางแก้กระดูกทับเส้นได้ดังนี้
1. นอนคว่ำและประคบผ้าร้อน
ลองนอนคว่ำและประคบอุ่นบริเวณหลังประมาณ 20-30 นาที หากนอนคว่ำไม่สะดวก สามารถใช้หมอนรองบริเวณหน้าท้องเพื่อช่วยให้ท่าอยู่สบายขึ้น
2. แอ่นหลัง
ใช้แขนยันพื้นหรือเตียงโดยให้ช่วงเอวยังคงติดพื้น ค่อย ๆ แอ่นหลังขึ้นเท่าที่ทำได้โดยไม่ทำให้ปวดมากขึ้น ทำประมาณ 10 ครั้ง วิธีนี้จะช่วยลดอาการหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทได้ในผู้ป่วยบางราย
3. บริหารกล้ามเนื้อหลัง
นอนคว่ำและค่อย ๆ ยกลำตัวส่วนบนขึ้นเพื่อบริหารกล้ามเนื้อหลัง ทำประมาณ 10 ครั้ง หากทำได้โดยไม่ปวด สามารถเพิ่มความยากด้วยการไขว้แขนไว้ด้านหลังและยกลำตัวค้างประมาณ 10 วินาที
4. เดินในน้ำ
การเดินในสระน้ำที่มีระดับประมาณอกจะช่วยลดแรงกระแทกต่อกระดูกสันหลังได้ สามารถเดินช้า ๆ หรือขยับขาสลับกันได้ตามความเหมาะสมโดยไม่จำเป็นต้องฝืนหากมีอาการปวด
หากทดลองดูแลตัวเองเบื้องต้นตามวิธีที่แนะนำไปแล้วแต่อาการของกระดูกทับเส้นยังไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมทันที
หากอาการกระดูกทับเส้นไม่ดีขึ้น จะรักษาอย่างไร?
หากกระดูกทับเส้นอาการไม่ดีขึ้นหลังจากดูแลตัวเอง แพทย์จะพิจารณาการรักษาตามสาเหตุ ตำแหน่งของหมอนรองกระดูก และระดับการกดทับเส้นประสาท โดยมีวิธีการรักษาอาการ ดังนี้
1. ใช้ยารักษา
แพทย์อาจพิจารณาให้ยาเพื่อบรรเทาอาการปวดและลดการอักเสบ เช่น ยาแก้ปวด ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) หรือยาที่ช่วยลดอาการปวดจากเส้นประสาท โดยชนิดและขนาดยาจะขึ้นอยู่กับอาการกระดูกทับเส้นประสาทและสุขภาพของผู้ป่วย
2. กายภาพบำบัดและการปรับพฤติกรรม
การทำกายภาพหมอนรองกระดูกทับเส้นจะช่วยเสริมความแข็งแรงและความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อ รวมถึงฝึกท่าทางและการเคลื่อนไหวที่ถูกต้อง เพื่อลดแรงกดต่อกระดูกสันหลัง บรรเทาอาการปวด และช่วยให้กลับไปทำกิจวัตรประจำวันได้ตามปกติ
3. ฉีดยาแก้อีกเสบเข้าโพรงประสาท
ในผู้ป่วยกระดูกทับเส้นที่มีอาการปวดร้าวตามแนวเส้นประสาทและการรักษาเบื้องต้นยังไม่เพียงพอ แพทย์อาจพิจารณาฉีดยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ (Corticosteroid) บริเวณรอบเส้นประสาทหรือเข้าโพรงกระดูกสันหลัง เพื่อลดการอักเสบและบรรเทาอาการปวด โดยต้องประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล
4. ผ่าตัดหมอนรองกระดูกทับเส้น
การผ่าตัดหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทจะพิจารณาเมื่อมีการกดทับเส้นประสาทอย่างชัดเจน อาการของกระดูกทับเส้นไม่ดีขึ้นจากการรักษาแบบไม่ผ่าตัด หรือมีภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรงที่มีความสำคัญ โดยแพทย์จะประเมินจากอาการ ผลตรวจทางภาพถ่าย และสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วยก่อนเลือกวิธีผ่าตัดที่เหมาะสม
ดูแลตัวเองและป้องกันหมอนรองกระดูกทับเส้นไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำอย่างไรบ้าง?
การดูแลกระดูกสันหลังอย่างเหมาะสมจะช่วยลดปัจจัยที่กระตุ้นให้เกิดกระดูกทับเส้นซ้ำได้ โดยควรใส่ใจทั้งท่าทางในชีวิตประจำวัน การออกกำลังกาย และการควบคุมน้ำหนัก ดังนี้
- ปรับท่าทางในชีวิตประจำวัน: หลีกเลี่ยงการนั่ง ก้ม หรือยืนในท่าเดิมเป็นเวลานาน และเปลี่ยนอิริยาบถเป็นระยะ
- ยกของให้ถูกวิธี: ย่อตัวลงและใช้กำลังจากกล้ามเนื้อขาแทนการก้มหลังเพื่อยกของหนัก เพื่อลดแรงกดต่อกระดูกสันหลัง
- ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม: เน้นการเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว (Core Muscles) และกล้ามเนื้อหลัง เพื่อช่วยพยุงกระดูกสันหลัง
- ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม: เพื่อช่วยลดภาระที่กระดูกสันหลังต้องรับ โดยเฉพาะบริเวณหลังส่วนล่าง
- หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่: การสูบบุหรี่อาจส่งผลต่อสุขภาพของหมอนรองกระดูกและเพิ่มความเสี่ยงหมอนรองกระดูกเสื่อมได้
- พักและเปลี่ยนอิริยาบถระหว่างทำงาน: โดยเฉพาะผู้ที่ต้องนั่งทำงานเป็นเวลานาน ควรลุกเดินหรือยืดเหยียดร่างกายเป็นระยะ เพื่อไม่ให้กระดูกสันหลังรับแรงในท่าเดิมต่อเนื่อง
กระดูกทับเส้น รู้ทันอาการ เลือกแนวทางรักษาที่เหมาะสมได้ที่ โรงพยาบาลเอส เฉพาะทางกระดูกสันหลังและข้อ
กระดูกทับเส้นเกิดได้จากความเสื่อมของหมอนรองกระดูก การใช้งานกระดูกสันหลังที่ไม่เหมาะสม รวมถึงการเกิดอุบัติเหตุ โดยกระดูกทับเส้นหรือหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทจะมีอาการตั้งแต่ปวด ชา ปวดร้าว ไปจนถึงกล้ามเนื้ออ่อนแรง การรักษาจึงควรเริ่มจากการหาสาเหตุและประเมินความรุนแรง เพื่อเลือกแนวทางที่เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย
เราเป็นโรงพยาบาลเฉพาะทางด้านกระดูกสันหลังและข้อที่พร้อมให้บริการตรวจวินิจฉัยด้วย MRI และดูแลโดยแพทย์ รวมถึงการรักษาด้วยกายภาพบำบัดและการผ่าตัดผ่านกล้อง (Endoscopic / MIS Spine Surgery) โดยจะพิจารณาแนวทางการรักษาตามสาเหตุและภาวะของผู้ป่วยแต่ละรายเป็นหลัก เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ดีขึ้น
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่
- Call Center : 02-034-0808 และ 091-414-2525 (24 ชม.)
- LINE : @s-spinehospital
- Website :www.s-spineandjointhospital.com/contactus/
- Email : info@s-spinehospital.com
- Facebook : sspineandjointhospital
คำถามที่พบบ่อย (FAQs)
กระดูกทับเส้นห้ามกินอะไร?
โดยทั่วไปไม่มีอาหารที่ผู้มีอาการกระดูกทับเส้นต้องงดโดยเฉพาะ แต่ผู้ป่วยกระดูกทับเส้นควรรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ เน้นโปรตีน ผัก ผลไม้ และแหล่งแคลเซียม เพื่อดูแลสุขภาพกระดูกและกล้ามเนื้อโดยรวม
กระดูกทับเส้นใช้เวลารักษานานแค่ไหนถึงจะหาย?
ระยะเวลารักษากระดูกทับเส้นประสาทขึ้นอยู่กับสาเหตุ ตำแหน่ง และความรุนแรงของการกดทับเส้น รวมถึงวิธีการรักษา ผู้ป่วยบางรายอาจอาการดีขึ้นได้ด้วยการรักษากระดูกทับเส้นแบบไม่ผ่าตัด ขณะที่บางรายอาจต้องใช้เวลาฟื้นฟูนานกว่านั้น
กระดูกทับเส้น ร้ายแรงไหม?
ความรุนแรงของกระดูกทับเส้นจะแตกต่างกันไปในแต่ละราย หากมีอาการปวด ชา หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงมากขึ้น ควรพบแพทย์เพื่อประเมินอาการและวางแผนการรักษา โดยเฉพาะหากมีอาการชาบริเวณรอบก้นหรืออวัยวะเพศ หรือควบคุมการขับถ่ายผิดปกติ ควรเข้ารับการรักษาโดยเร็วที่สุด
นอนท่าไหนช่วยลดอาการปวดจากกระดูกทับเส้น?
ท่านอนหงายชันเข่าโดยมีหมอนรองใต้เข่า หรือท่านอนตะแคงโดยมีหมอนคั่นระหว่างเข่า ท่าเหล่านี้อาจช่วยลดแรงกดบริเวณหลังและทำให้นอนสบายขึ้นได้ ทั้งนี้ควรเลือกท่าที่ไม่กระตุ้นอาการปวดของแต่ละคน
